Het Islamitische geloof is niet onbekend met beproevingen en moeizaamheden. Dit is het vijfde deel van een serie artikelen over depressie vanuit een Islamitische perspectief. Het komt uit de "Mental Health Workshop - An Islamic Guide to Dealing with Depression" van Ustadh Amr Hashim.
De manier van benadering van Imam al-Ghazali van onderwerpen als depressie en angst is niet direct. Hij heeft het er natuurlijk wel over. Voordat we er dieper in duiken: weet dat deze toestanden wel echt zijn. Ze kunnen mild en beheersbaar, maar ook behoorlijk beperkend zijn. Ze kunnen vergankelijk, maar ook ernstig en blijvend zijn.
Het kan zijn dat je op een spectrum zit. Wees bewust dat het een gladde helling kan zijn. Het kan van mild naar ernstig gaan. Vaak hebben anderen eerder door dat er iets mis met je is voordat je het zelf doorhebt.
Er is hulp beschikbaar. Wees niet bang om het op te zoeken. Zoek oprechte vrienden, want vaak ontbreekt dat. Wees niet bang als je medicatie moet innemen.
Het Laatste Kwart van de Ihya
Abu Zayd kijkt naar biologie, psychologie en sociale context. Hij focust op het psychologische deel. Al-Ghazali brengt de spirituele dimensie voor het mens.
Al-Ghazali’s laatste tien hoofdstukken (het laatste kwart van de Ihya) gaan over verlossende eigenschappen. Al-Ghazali behandelt de terugkeer naar Allah, geduld en dankbaarheid, hoop en angst voor Allah. Onthouding en een gevoel van voldoende hebben aan deze wereld. Geloof en vertrouwen op Allah. Liefde, tevredenheid, het verlangen naar Allah, oprechtheid, waarachtigheid en het zoeken naar Allah, het waken over het ‘zelf’. Zelfontwikkeling, het overpeinzen van de tekenen van Allah en in jezelf, en als laatste het gedenken van de dood en het Hiernamaals.
Het eerste concept komt hier terug: Het gevoel dat er iets niet klopt, dat iets niet de juiste richting opgaat. Men moet dat erkennen en gewoon omdraaien. Dat is de eerste stap.
Vervolgens moeten we erkennen dat we goede en slechte tijden meemaken. We reageren op goede tijden met blijdschap die we aan Allah toeschrijven, en we reageren op slechte tijden met moed en volharding. Dat is in het huidige moment.
Daarna denken we over de toekomst en alle angsten die we over de toekomst hebben. We benaderen de toekomst met hoop op de genade van Allah en met angst voor onze tekortkomingen, of met hoop wanneer we worden geconfronteerd met de Schoonheid van Allah en met ontzagwekkende vrees wanneer we worden geconfronteerd met de Grootsheid van Allah.
De Spirituele Dimensie
Wanneer we ons wenden tot Allah, wanneer we die spirituele dimensie van het menselijk bestaan herstellen, nemen we van de wereld wat we nodig hebben. Echter plaatsen we onze hoop, angsten, blijdschap, verdriet, volharding of vastberadenheid niet in hetgeen dat we achter gaan laten, maar op hetgeen dat eeuwig en altijd blijvend is.
Dat wil zeggen dat je je hoop, angsten, dankbaarheid, geduld en je vertrouwen richt op Allah, de Eeuwige Geliefde die wij allemaal zoeken, naar wie we allemaal terug zullen keren.
Het wordt in het volgende hoofdstuk behandeld dat we volkomen vertrouwen dienen te hebben in Allah, en dat we in Hem geloven. Door dit te doen, ontwikkelen we onszelf. Wij verschijnen uit onze cocons door dit proces, en we betreden een ervaring van liefde, vreugde en tevredenheid.
Keer terug naar Allah
We blijven onze Heer zoeken, aangedreven door die vreugde en tevredenheid met oprechtheid en waarachtigheid. Een werkelijke terugkeer naar Allah. Altijd waakzaam over onszelf en wat er zich in ons afspeelt, waakzaam over de fluisteringen van de duivel van binnen.
Vervolgens overpeinzen we het universum om ons heen en het universum in onszelf. Allah zegt:
سَنُرِیهِمۡ ءَایَـٰتِنَا فِی ٱلۡـَٔافَاقِ وَفِیۤ أَنفُسِهِمۡ حَتَّىٰ یَتَبَیَّنَ لَهُمۡ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّۗ
“Wij zullen hun Onze Tekenen laten zien, aan de horizonten en in jullie zelf, tot het jullie duidelijk zal zijn dat het (de Qur'an) de waarheid is.” (Surah Fussilat, 41:53)
We kijken nu met een nieuwe visie naar deze tekenen. We ervaren ze opnieuw met een nieuwe visie en een nieuw hart, gefocust en gebaseerd op onze ervaring met Allah. We zien onze innerlijke staten en wat er in ons omgaat: verdriet, angst, vreugde enzovoort. Ook zien we wat zich buiten ons afspeelt — het psychologische en het sociale — in het licht van het spirituele, in de context van onze Heer.
Allah zegt:
تَبَٰرَكَ ٱلَّذِي بِيَدِهِ ٱلۡمُلۡكُ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ () ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلۡمَوۡتَ وَٱلۡحَيَوٰةَ لِيَبۡلُوَكُمۡ أَيُّكُمۡ أَحۡسَنُ عَمَلٗاۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡغَفُورُ
“Gezegend is Degene in Wiens hand de heerschappij is. En Hij is Almachtig over alle zaken. (Hij is) Degene Die de dood en het leven heeft geschapen, zodat Hij jullie kan beproeven (en om te tonen) wie van jullie de beste daden verricht. En Hij is de Almachtige (over de ongehoorzamen), de Vergevingsgezinde (voor de berouwvollen).” (Surah Al-Mulk, 67:1-2)
Een vorm van overpeinzing die ons voorbereidt op het einde, wanneer die komt. Wie verlangt naar het ontmoeten van Allah, Allah verlangt naar de ontmoeting met hem.
Alleen al in de titels van zijn hoofdstukken leidt al-Ghazali je door een proces. Dit proces is de erkenning van de werkelijkheid. We bestaan niet enkel uit onze innerlijke wereld en de wereld om ons heen. Al deze dimensies bestaan in de context van een ultieme werkelijkheid: de werkelijkheid van onze relatie met Allah. Keer daarnaar terug.
Daardoor zal je vinden dat het goede en het slechte, die op onze paden komen en voor schommelingen in onze emotionele staten zorgen, allebei afkomstig zijn van een gezamenlijke bron. De regen en de zon komen ook allebei van een gezamenlijke bron, terwijl ze allebei nodig zijn voor de groei en bloei van een bloem.
Erken de Werkelijkheid
Als je dat erkent, laat het toe dat je geduld ontwikkelt wanneer omstandigheden moeilijk worden, en dat je dankbaarheid ontwikkelt wanneer omstandigheden makkelijk zijn. Deze twee toestanden leiden tot tevredenheid.
Wij komen van Allah, en we keren terug naar Allah. Onze oorsprong ligt bij Allah, en onze bestemming ligt bij Allah. Alles ertussen is gewoonweg ruis. Dus hou dat in je achterhoofd, vooral als je je in een staat van hopeloosheid en machteloosheid verkeert.
Stel je vertrouwen in Hem.