Het Islamitische geloof is niet onbekend met beproevingen en moeizaamheden. Dit is het zesde deel van een serie artikelen over depressie vanuit een Islamitische perspectief. Het komt uit de "Mental Health Workshop - An Islamic Guide to Dealing with Depression" van Ustadh Amr Hashim.
Allah zegt in de Koran:
وَٱصۡبِرۡ وَمَا صَبۡرُكَ إِلَّا بِٱللَّهِۚ
“En wees geduldig en jij bent slechts geduldig door Allāh.” (Surah an-Nahl, 16:127)
فَٱصۡبِرۡ كَمَا صَبَرَ أُو۟لُوا۟ ٱلۡعَزۡمِ مِنَ ٱلرُّسُلِ
“Wees daarom geduldig, zoals de bezitters van standvastigheid onder de Boodschappers geduldig waren.” (Surah al-Ahqaf, 46:35)
وَٱصۡبِرۡ نَفۡسَكَ مَعَ ٱلَّذِینَ یَدۡعُونَ رَبَّهُم بِٱلۡغَدَوٰةِ وَٱلۡعَشِیِّ یُرِیدُونَ وَجۡهَهُۥۖ
“En blijf geduldig (door te zijn) met degenen die hun Heer in de ochtend en de avond aanroepen, zodoende (slechts) Zijn aangezicht zoekend.” (Surah al-Kahf, 18:28)
Het bereiken van deugdzame eigenschappen is een onderwerp dat door vele geleerden vanuit drie invalshoeken is benaderd. Allereerst kijken zij vanuit kennis, die de wortels vormt van wat we moeten weten over deze eigenschap.
Ten tweede wordt er gekeken vanuit toestanden, of innerlijke staten. De toestanden zijn als de takken, ze vormen de innerlijke werkelijkheid van die eigenschap.
Tenslotte wordt er gekeken vanuit de daden, die als de vruchten van het bezitten van zowel de kennis als de toestand dienen. Dat is hoe men volgens die eigenschap handelt, en hoe die eigenschap in zijn gedrag zichtbaar wordt.
Geduld in de Koran
Allah beschrijft de mensen van het Paradijs, hoe ze worden behandeld en hoe ze worden verwelkomd door de engelen.
سَلَـٰمٌ عَلَیۡكُم بِمَا صَبَرۡتُمۡۚ فَنِعۡمَ عُقۡبَى ٱلدَّارِ
"(Zeggend:) “Vrede zij met jullie” (omdat jullie in geduld hebben volgehouden). Het is de beste eindbestemming." (Surah ar-Ra’d, 13:24)
Allah vertelt ons ook in de Qur’an over het deugd van geduld en standvastigheid:
وَٰسِعَةٌ ۗ إِنَّمَا يُوَفَّى ٱلصَّـٰبِرُونَ أَجْرَهُم بِغَيْرِ حِسَابٍۢ
“Voorwaar, het zijn de geduldigen die hun beloning zonder berekening zal worden gegeven.” (Surah az-Zumar, 39:10)
إِنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلصَّـٰبِرِینَ
“Voorwaar, Allāh is met de geduldigen.” (Surah al-Baqarah, 2:153)
وَٱللَّهُ یُحِبُّ ٱلصَّـٰبِرِینَ
“Allāh houdt van de geduldigen.” (Surah Ali ‘Imran, 3:146)
De Profeet ﷺ zei: “Hoe wonderlijk is de zaak van de gelovige! Alles is goed voor hem, en dat geldt alleen voor de gelovige. Als hem iets goeds overkomt, dan is hij dankbaar, en dat is goed voor hem. Als hem iets schadelijks overkomt, dan is hij standvastig, en dat is ook goed voor hem.”
De manier waarop een gelovige beproevingen en moeilijkheden ziet, is dat hij deel uitmaakt van die tweezijdigheid. De gelovige beweegt voortdurend tussen een toestand van voorspoed en een toestand van beproeving. Beiden zijn goed voor hem; het hangt alleen af van zijn reactie.
Geduld komt van Zekerheid
Een combinatie van deze drie eigenschappen kan worden onderzocht vanuit het gedicht van Imam Abdullah bin Alawi al-Haddad, “Ya Sabiran”, over geduld en standvastigheid.
Hij zegt: “Verheug je, O Geduldige, O Standvastige, en breng de standvastigen het goede nieuws van nabije overwinning, triomf en verlichting.”
In werkelijkheid is geduld gebaseerd op de kracht van zekerheid en op het bewust zijn van Allah. Dat betreft het zijn in een staat van constante naleving van Allah’s geboden en vermijding van Zijn verboden, met een sterk besef van zekerheid en bewustzijn van Allah.
Waar komen deze goede tijdingen vandaan? Van datgene wat Allah en Zijn Profeet ﷺ ons hebben geleerd.
De Profeet ﷺ zei naar verluidt: “Allah zal geduld schenken aan degene die probeert geduldig te zijn.”
Dat is het begin van goede tijdingen. Elk goed ding wordt gewonnen of geschonken vanuit geduld, of het nou kennis is of wereldse baten.
Overwinning op het Zelf
Stel je iemand voor die een betere gezondheid wilt behalen door te trainen: het gebeurt vanuit geduld en doorzettingsvermogen. Hoe zit het dan met de verheven graden bij Allah?
De Imam noemde het goede nieuws van nabije overwinning, triomf en verlichting. De grote overwinning is de overwinning op het lagere Zelf. Allah zegt in de Qur’an:
قَدۡ أَفۡلَحَ مَن تَزَكَّىٰ
“Hij die zich reinigt (van zijn zonden) zal waarlijk slagen.” (Surah al-A’la, 87:14)
Dat is de overwinning. Het hart wordt gereinigd en het Zelf wordt gezuiverd door het verkeren in een staat van geduld bij beproevingen en moeilijkheden.
De mens wordt verheven. Deze overwinning is dat men zich bewust is en de zekerheid bezit dat alles van Allah, de Verhevene, komt, en dat er wijsheid is in alles wat we meemaken aan beproevingen en moeilijkheden.
Elk moment daarvan wordt men ervoor beloond. De mens wordt verheven en gezuiverd.
Het Goede en de Beproeving
In alles is er wijsheid. Een van de metgezellen zei naar verluidt: “Als wij het onzichtbare konden zien dat Allah voor ons heeft besloten, zouden we exact hetgeen kiezen wat Allah voor ons heeft bepaald.”
De Profeet ﷺ zei, met betrekking tot beproevingen en moeilijkheden: “Wanneer Allah het goede voor iemand wenst, beproeft Hij hen.”
Denk aan hoe goud wordt gezuiverd. Het moet door vuur heen, zodat alle onzuiverheden kunnen worden verwijderd. Dan wordt het echte goud zichtbaar.
De Profeet ﷺ zei: “Als Allah van een volk houdt, stelt Hij ze op de proef.”
Degenen die het meest geliefd zijn bij Allah zijn de Profeten. Zij werden het meest op de proef gesteld. De meest geliefde, onze Profeet ﷺ, was degene die het meest op de proef werd gesteld van de hele schepping.
Volharding en Triomf
We moeten er zeker van zijn en weten dat elke beproeving een eind heeft. Dat is iets om naar uit te kijken. Als we doorzetten, is dat overwinning en triomf.
Als iemand bij een beproeving met geduld reageert, zal die beproeving met beloning en tedere zorg van Allah komen. Allah zegt in de Koran:
فَإِنَّ مَعَ ٱلْعُسْرِ يُسْرًا إِنَّ مَعَ ٱلْعُسْرِ يُسْرًۭا
“Voorwaar, zo komt met de moeilijkheid de verlichting. Voorwaar, met de moeilijkheid komt de verlichting.” (Surah al-Inshirah, 94:5-6)
Allah herhaalt deze zin. Met een moeilijkheid komt er een dubbele verlichting bij, die de moeilijkheid overmeestert.
De Profeet ﷺ zei naar verluidt: “Geen vermoeidheid, ziekte, angst, droefheid, pijn of verdriet treft een moslim, zelfs niet de prik van een doorn, of Allah wist daarmee of daardoor zijn zonden.” (Bukhari)Imam al-Haddad zegt: “De standvastige bereikt zijn doel door standvastigheid, en vindt tijden van opheldering na verwarring.”