Het Islamitische geloof is niet onbekend met beproevingen en moeizaamheden. Dit is het tiende deel van een serie artikelen over depressie vanuit een Islamitische perspectief. Het komt uit de "Mental Health Workshop - An Islamic Guide to Dealing with Depression" van Ustadh Amr Hashim.
Abu Zayd al-Balkhi is bekend van zijn werk Masalih al-Abdan wa al-Anfus (Het Onderhoud van Lichaam en Ziel). Dit is een effectieve handleiding voor mentale gezondheid en mentale ziektes, en het is voor ons allemaal bedoeld, niet alleen voor dokters.
In het laatste hoofdstuk behandelt Abu Zayd aandoeningen als depressieve, angst-, obsessieve-compulsieve stoornissen en wat hij “woede” noemt (wat we vandaag de dag kennen als paranoia).
Hij benoemt deze zaken en analyseert ze. Hij kijkt ook naar verschillende behandelmethodes. Echter deed hij dit niet om dokters van zijn tijd te helpen met het stellen van diagnoses en het behandelen van mentale problematieken, maar om het geïnformeerde, onderwezen islamitische publiek te helpen. Hij schrijft dit als een zelfhulpboek, een gids voor ouders en verzorgers.
Help elkaar
Een onderwerp dat hij aankaart is het idee dat er dingen zijn die men kan doen om zichzelf te helpen in het geval van een mentale crisis. Echter benoemt hij ook dat er een punt is waarop iemand zichzelf niet meer kan helpen.
Dat is het moment waarop er steun nodig is. Abu Zayd benoemt dat die steun formeel of informeel kan zijn. Het kan professionele of niet-professionele hulp zijn.
Professionele hulp ligt voor de hand: je gaat bijvoorbeeld naar de dokter. Niet-professionele hulp, dat is waar men op blijft haken. Wat kan de bezorgde familielid, vriend of buur doen om zijn of haar buur, vriend, broer, zus, moeder, vader of kind te helpen? Wat kan er gedaan worden om elkaar te helpen?
Wijze van Hulpverlening
Moslims willen hulp met hun mentale gezondheid. Ze wenden zich tot professionals, die volgens Abu Zayd al snel overweldigd raken door de vraag. Er is heel veel vraag, en maar beperkte tijd.
Daarom moeten we de juiste wijze van hulpverlening aan iemand, die door een psychische moeilijkheid of een mentale crisis gaat, kennen. Het is belangrijk om dit voor onszelf en elkaar te kunnen doen, en om de gemeenschap hiermee omhoog te kunnen houden.
Dan kunnen de professionals zich focussen op de meest ernstige casussen, degenen die professionele hulp vereisen.
Wat is een psychische crisis?
Als eerst moet er begrepen worden wat een psychologische of mentale crisis is. Het behoort tot de dingen die te herkennen zijn, omdat het bepaalde uitingen heeft.
Dit is niet een geval van simpel verdriet. Depressie en verdriet zijn niet hetzelfde. Verdriet komt en gaat in het dagelijkse leven, net als blijdschap. Allah zegt in de Qur’an:
وَأَنَّهُۥ هُوَ أَضۡحَكَ وَأَبۡكَىٰ
“En dat Hij het is die doet lachen en doet huilen.” (Surah an-Najm, vers 43)
Dit zijn de seizoenen van je ziel. Depressie is meer diepgaand dan dat.
In essentie is depressie een verlies van hoop. Patiënten kunnen het gevoel ervaren dat het eten geen smaak heeft, of dat alle kleur uit hun leven is getrokken. Er is sprake van verlies van hoop en genot, een gevoel van verdriet die tot in je diepste punten nestelen, en vaak gaat het samen met een gevoel van hulpeloosheid en wanhoop.
Om hulp vragen
Dit is vanzelfsprekend in veel gevallen, maar omdat het bij iedereen een verschillende uiting heeft, kan het soms moeilijker te herkennen zijn. Een vrouw kan haar gevoelens uiten door meer emotioneel intelligent te zijn, door meer in verband met haar gevoelens te zijn en door meer te willen praten over die gevoelens.
Mannen kunnen heel verschillend zijn: het kan zo zijn dat zij er niet over praten. Door sommigen kan het worden gezien als onmannelijk om over deze kwesties te praten. Zij kunnen bijvoorbeeld drinken, in een poging om ermee om te gaan.
Bovendien kan een ouder persoon zijn psychische of emotionele nood fysiek uiten. Dat kunnen pijnen, vermoeidheid, zorgen over fysieke gezondheid of soortgelijke zaken zijn.
Als non-professional die mensen wil helpen, zou je moeten zoeken naar een verandering. Een gedragsverandering is vaak een aanwijzing dat er iets mis is.
Genade en Aandacht
Iemand kan stil zijn vanwege aard en persoonlijkheid. Maar als een extrovert persoon ineens introvert wordt, kan het zijn dat er daar iets aan de hand is.
Of stel je een zelfverzekerd en gemoedelijk persoon voor, die plotseling al zijn zelfvertrouwen en zelfverzekerdheid verloren lijkt te hebben. Soms gaat het geleidelijk. Het is dan waardevol om soms naar mensen te kijken en te zeggen: “Hoe is deze persoon veranderd vergeleken met afgelopen week, of drie maanden geleden?”
Kan je een verandering opmerken? Is het een nadelige verandering? Lijkt het erop dat alle vreugde uit zijn leven verdwenen is? Is hij angstig geworden? Is hij zich sociaal gaan terugtrekken? Let hij niet op zichzelf, zoals hij dat voorheen deed?
Wat Genade Inhoudt
Genade betekent aandacht, wil, vermogen en aanwezigheid. Ten eerste: laat het tot je aandacht komen dat er een persoon is die hulp nodig heeft. Ten tweede: heb de wil om iets te doen om dat te veranderen. Ten derde: doe iets, naar best vermogen. Ten vierde: wees aanwezig om dat te doen.
De volheid van barmhartigheid en mededogen is niet enkel het hebben van een onsamenhangende wens dat het allemaal beter wordt. Het gaat erom iets te doen. Daarvoor moet er echter de aandacht worden gewekt dat het een probleem is.