Het Islamitische geloof is niet onbekend met beproevingen en moeizaamheden. Dit is het twaalfde deel van een serie artikelen over depressie vanuit een Islamitische perspectief. Het komt uit de "Mental Health Workshop - An Islamic Guide to Dealing with Depression" van Ustadh Amr Hashim.
Wat is jouw rol als helper? Wat doe je hieraan? Hoe bied je hulp aan zonder opdringerig of nieuwsgierig over te komen, of zonder de indruk te geven dat je enkel op zoek bent naar roddels? Het ligt aan hoe je relatie met die persoon over het algemeen is. Bij een vriendschap zouden je vragen uit bezorgdheid ideaal zijn. Bevorder relaties met mensen. Over het algemeen kost het niet veel moeite.
Overweeg het sturen van een berichtje naar iemand die je al een tijdje niet hebt gesproken. Mensen hebben soms een “hoe gaat het?” nodig. Ze moeten weten dat er iemand aan ze denkt. Soms is het genoeg om te weten dat er iemand is die genoeg om je geeft om contact op te nemen, genoeg om een neerwaartse spiraal om te zetten tot een opwaartse spiraal. Zelfs een glimlach kan iemands dag veranderen. Het kan een gebaar zijn die voorkomt dat iemand een eind aan zijn of haar leven maakt.
Informeren naar iemands gezondheid past idealiter in de context van een vriendschap. Echter hoeft dat niet altijd zo te zijn. Als je je zorgen maakt om een persoon, kan een hele eenvoudige vraag voldoende zijn: Hoe gaat het? Is alles in orde? Als je iemand nodig hebt om te vragen, ben ik er. Laat het maar weten.
Assertief in Bezorgdheid
Als je bezorgd bent over iemand en diegene antwoordt met “Ja” nadat je hebt gevraagd of het goed gaat, moet je daar genoegen mee nemen? Nee. Wat doe je dan? Dan kan je wat assertiever zijn. Soms kunnen we ons te beschaamd voelen om bezorgdheid te laten zien. “Als je wilt praten, ben ik er” is genoeg. Mensen hoeven alleen maar te weten dat je serieus bent in je bezorgdheid, en dat je het niet zomaar vraagt.
Als iemand dan gereed is om te praten en diegene wilt niet dat je praat, luister. Zij hebben dan nodig dat zij gehoord worden. Vaak weten mensen het antwoord al, maar kunnen ze er niet bij: er zijn veel obstakels op de weg. Zij hebben de tijd en ruimte nodig om zaken op orde te kunnen zetten. Ze kunnen het niet zelf: ze hebben iemand nodig. Geef mensen de ruimte om gehoord te worden. Het is geen simpele zaak: woede en frustratie komen vanuit leed. Als een persoon pijn lijdt, kan hij dingen zeggen die hij niet meent. Hetzelfde kan jou ook overkomen: het is de blootstelling van een kant van jou die niet per se aangenaam is.
Vertrouwen en Nood
Vertrouwen is essentieel. Het betreft vertrouwelijkheid, en vertrouwelijkheid is van cruciaal belang. Als iemand je vertelt: “Vannacht ga ik mezelf ophangen. Ik heb het touw gekocht en de boom uitgezocht. Ik doe het vannacht.” Is dat iets dat je aan niemand zou moeten vertellen vanwege vertrouwelijkheid? Uiteraard niet.
Als iemand je vertelt dat er momenteel een geval van schade of gevaar is voor hen, kan je dit voor jezelf uithouden? Dat zou je niet moeten doen; er vindt momenteel schade plaats. De meeste dingen die mensen je vertellen, vertellen ze omdat ze erop vertrouwen dat je het aan niemand anders vertelt. Sommigen kunnen zich beschaamd voelen om naar een dokter te gaan, omdat hij deel uitmaakt van de maatschappij. Ze vrezen dat hij anderen zal vertellen over een genânte lichamelijke probleem.
De Profeet ﷺ zei: “Wie de moeilijkheid van een gelovige op deze wereld wegneemt, Allah zal een moeilijkheid van hem wegnemen op de Dag des Oordeels. Wie het een ander makkelijk maakt, voor hem zal Allah het makkelijk maken in deze wereld en het Hiernamaals. Wie de fout van een moslim bedekt, Allah zal zijn fouten bedekken in deze wereld en het Hiernamaals. En Allah helpt de dienaar, zolang de dienaar zijn broeder helpt.”
Menselijke Waardigheid
Een van de onderliggende doelen van onze religie is het behouden van menselijke waardigheid. Dit betreft het verzwijgen van dingen over een persoon waarvan diegene niet zou willen dat ze gezegd worden. Bijeenkomsten zijn een amanah (een vertrouwenszaak). Hierover zou je meer moeten leren. Breng jezelf geen schade toe in het proces van het helpen van een ander. Allah zegt in de Koran:
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ قُوٓا۟ أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًۭا
“O, jullie die geloven! Behoedt julliezelf en jullie gezinnen voor de Hel.” (Surah at-Tahrim, vers 6)
Als je jezelf niet kan beschermen, ben je niet in de positie om anderen te helpen of te beschermen. Je zou zelf iemand moeten hebben om naar terug te gaan, te raadplegen en mee te praten. Degenen die therapie uitvoeren moeten tegelijkertijd ook zelf in therapie gaan. Je kan lasten van mensen op je nemen die een effect op jou kunnen hebben.
Mededogen
Mensen hebben behoefte aan mededogen. Ik heb dit vaak ervaren. Soms, wanneer iemand echt iets nodig heeft, kan die persoon daar behoorlijk egoïstisch in worden. Een deel van je mededogen moet ook op jezelf gericht zijn. Denk niet alleen aan de behoeften van de ander, maar ook aan je eigen behoeften.
De Boodschapper van Allah ﷺ gaf alsof hij niet bang was voor morgen. Hij ﷺ wijdde zichzelf volledig aan zijn gemeenschap.