Vraag: Wat is verwerpelijke innovatie? Heeft de Boodschapper van Allah ﷺ onderscheid gemaakt tussen een prijzenswaardige en een verwerpelijke innovatie? Wat is het bewijs voor het reciteren van specifieke soera’s bij het graf, een specifiek aantal keer?
Antwoord: In de Naam van Allah, de Meest Barmhartige, de Meest Genadevolle
Moge Allah u zegenen voor uw vraag en uw verlangen om de sunnah van onze geliefde Profeet ﷺ te kennen.
Verwerpelijke innovatie is datgene wat nieuw wordt geïntroduceerd in de religie en ingaat tegen de Koran, de Sunnah van de Profeet ﷺ, en de consensus van de geleerden. Dit is de innovatie van dwaling die door de Profeet is genoemd. Zij wordt beschouwd als strikt verboden (Haram) en als één van de grote zonden. Dit begrip wordt hieronder toegelicht.
Wat is Innovatie?
Het woord voor innovatie in de Arabische taal is (بدعة – Bid’ah). Bid’ah betekent taalkundig iets wat nieuw is geïntroduceerd en niet gebaseerd is op enig eerder voorbeeld. Maar wanneer wij het woord Bid’ah bespreken in de context van de Heilige Wet, hebben de geleerden het op de volgende manieren gedefinieerd:
Imam al-Shafi’ [moge Allah tevreden met hem zijn] zei: “Bid’ah is tweeledig. De prijzenswaardige bid’ah en de verwerpelijke bid’ah. Datgene wat overeenkomt met de Sunnah is prijzenswaardig en datgene wat ingaat tegen de Sunnah is verwerpelijk.”
Imam al-Bayhaqi verhaalt dat Imam al-Shafi’ [moge Allah tevreden met hen beiden zijn] ook zei: “Nieuw geïntroduceerde zaken zijn twee soorten: datgene wat is geïntroduceerd en ingaat tegen het Boek (d.w.z. de Koran), of de Sunnah, of de consensus van de geleerden, dat is dan een innovatie van dwaling; en datgene wat nieuw is geïntroduceerd van het goede en niet ingaat tegen iets daarvan, dan is het niet verwerpelijk.”
Soorten Innovatie
Dit onderscheid tussen verwerpelijke en prijzenswaardige innovaties kan duidelijk worden begrepen uit de uitspraak van de Profeet ﷺ: “Wie in de Islam een goede sunnah (praktijk) initieert, voor hem is de beloning ervan en de beloning van allen die die praktijk na hem verrichten, zonder dat er iets van hun beloning wordt verminderd. En wie in de Islam een slechte sunnah initieert, voor hem is de zonde ervan en de zonde van allen die die praktijk na hem verrichten, zonder dat er iets van hun zonden wordt verminderd.” [Muslim]
In deze context kunnen wij nu begrijpen wat de Profeet ﷺ bedoelde toen hij zei: “Elke nieuw geïntroduceerde zaak is een innovatie (bid’ah) en elke innovatie is dwaling en elke dwaling is in het Vuur.” [Ahmad; Tirmidhi]
Als wij deze overlevering in haar volledig letterlijke betekenis zouden nemen, dan zouden vele aspecten van ons wereldse en religieuze leven ook als innovatie (bid’ah) worden beschouwd. Wij zouden onze telefoons en computers moeten weggooien, de verlichting en tapijten uit de masjid moeten verwijderen, geen auto’s meer mogen rijden, enzovoort… En als iemand zou beweren dat de hadith alleen betrekking heeft op innovatie in de religie, dan heeft hij de letterlijke betekenis van ‘elke’ niet genomen. (We dienen ‘’elke’’ hier dus niet letterlijk te begrijpen, maar specifiek voor bepaalde innovaties)
Hoe primaire teksten te begrijpen
Met betrekking tot verzen van de Koran en het geheel van Profetische overleveringen moeten wij ze als één geheel beschouwen. Wij kunnen niet één overlevering gebruiken en andere negeren. De bovengenoemde overleveringen duiden op een onderscheid tussen twee soorten innovaties, wanneer ze samen worden bekeken. Datgene wat verwerpelijk is, is dus ‘in het Vuur’. En datgene wat niet verwerpelijk is, en wat zou worden beschouwd als een goede praktijk (sunnah hasanah), waarvoor men beloond zal worden, zoals genoemd door de Profeet ﷺ.
Voorbeelden van prijzenswaardige innovaties
De Metgezellen [moge Allah tevreden met hen allen zijn] introduceerden zaken, zowel tijdens als na de tijd van de Profeet ﷺ. Hieronder volgen een aantal voorbeelden.
Er wordt overgeleverd dat ‘Umar [moge Allah tevreden met hem zijn] zei: “Een man kwam terwijl de mensen in gebed waren. Toen hij de rijen (van het gebed) bereikte, zei hij: ‘Allah is waarlijk de Grootste, overvloedige lof behoort Allah toe, en glorie zij Allah in de ochtend en in de avond.’ Toen de Profeet ﷺ het gebed beëindigde, zei hij: ‘Wie is degene die deze woorden heeft gezegd?’ De man antwoordde: ‘Ik ben het, o Boodschapper van Allah, ik zweer bij Allah, ik bedoelde er alleen maar het goede mee.’ Hij ﷺ zei: ‘Ik heb de poorten van de hemelen ervoor zien openen.’” Ibn ‘Umar [moge Allah tevreden met hen zijn] zei: “Sinds de dag dat ik ze hoorde, heb ik ze niet meer verlaten.” [Sahih Muslim]
Er wordt overgeleverd dat Rifa’ah bin Raaf’i [moge Allah tevreden met hem zijn] zei: “Wij baden eens achter de Profeet ﷺ en toen hij zijn hoofd ophief uit de buiging (ruk’u), zei hij ﷺ: ‘Allah hoort degene die Hem prijst.’ Een man van achter ons zei: ‘O onze Heer, aan U behoort alle lof, overvloedige, gezegende en zuivere lof.’ Toen hij (d.w.z. de Profeet ﷺ) het gebed had beëindigd, zei hij ﷺ: ‘Wie is degene die sprak?’ Hij (de man) zei: ‘Ik.’ Hij ﷺ zei: ‘Ik heb zo’n dertig engelen gezien die wedijverden om te zien wie het (de goede daad) kon opschrijven.’” [al-Bukhari]
In deze twee, van de vele, vele voorbeelden, is het duidelijk hoe de Metgezellen [moge Allah tevreden met hen zijn] innovatie begrepen. Andere voorbeelden zijn:
- Het verzamelen van de Koran in één boek
- Het Taraweeh-gebed achter een imam
- Islamitische lezingen
- Opnames van Koranrecitaties
- Boeken van Islamitisch recht
- De wetenschap van Hadith (en andere wetenschappen)
En deze lijst gaat verder…
Allah, de Allerhoogste, zegt in de Koran: “…En wat de Boodschapper jullie ook geeft, neem het en wat hij jullie ook verbiedt, onthoudt jullie daarvan...” [Surah al-Hashr, vers 7]
Er staat niet: ‘wat de Boodschapper ﷺ niet deed, daarvan moet je afzien.’ Onze Moeder ‘Aisha [moge Allah tevreden met haar zijn] verhaalt dat de Boodschapper van Allah ﷺ zei: “Wie in deze zaak van ons (d.w.z. de Islam) iets introduceert wat er niet toe behoort, dan wordt het verworpen.”
Deze overlevering geeft duidelijk aan dat er zaken geïntroduceerd zullen worden die wel tot de religie behoren en dus niet verworpen worden.
Koranrecitaties op de begraafplaats
Het reciteren van de Koran bij het graf van de overledene is een praktijk die geworteld is in de Profetische Sunnah en beoefend is door de rechtschapenen sinds de tijd van de Metgezellen [moge Allah tevreden met hen zijn] tot op de dag van vandaag.
Het specificeren van aantallen van recitatie
Wat betreft het vaststellen van een specifiek aantal van een bepaalde soera of vers anders dan wat is overgeleverd in de Profetische Hadith, daar is niets mis mee. Zolang men zo’n aantal niet als verplicht beschouwt of anderen dwingt dat aantal te doen, is het toegestaan en geen innovatie.
Er wordt overgeleverd door M’aqil bin Yasaar [moge Allah tevreden met hem zijn] dat de Profeet ﷺ zei: “YaSeen is het hart van de Koran. Niemand reciteert het, zoekend naar Allah en het Hiernamaals, behalve dat Allah hem vergeeft. Reciteer het over jullie overledenen.” [Abu Dawud]
Opmerking: Het woord overledenen hier is letterlijk. De metaforische betekenis van ‘diegene die op het punt staat te sterven’ wordt niet genomen. Dit is omdat het verlaten van de letterlijke betekenis voor een metaforische interpretatie een juridische reden vereist, en die is hier niet aanwezig.
Al-Hafiz al-Suyuti [moge Allah tevreden met hen zijn] vermeldde: “Wie de begraafplaats binnengaat en vervolgens al-Fatihah, al-Takaathur en al-Ikhlaas reciteert, en dan zegt: ‘Ik schenk de beloning van wat ik van Uw Woord heb gereciteerd aan de mensen van de graven, van de gelovige mannen en vrouwen,’ zij zullen voor hem voorspraak doen op de Dag der Opstanding.” [al-Qawaa’id]
Al-Nasaai verhaalt, evenals al-Raaf’i in zijn (Tarikh) en Abu Muhammad al-Samarqandi in zijn (Fada’il van Soerah al-Ikhlas), de overlevering van ‘Ali [moge Allah tevreden met hem zijn], dat hij zei: “Wie langs een begraafplaats komt en ‘Qul Huwa Allahu Ahad’ 11 keer reciteert en vervolgens de beloning daarvan schenkt aan de overledenen, hij wordt beloond overeenkomstig het aantal overledenen.”
Tot slot moet worden opgemerkt dat, ook al zijn sommige overleveringen die met dit onderwerp te maken hebben zwakker in overleveringsketen dan andere, dat niet betekent dat er niet naar gehandeld kan worden. Veel geleerden hebben het toegestaan om te handelen naar zwakke overleveringen. Sommigen hebben gezegd dat de toelaatbaarheid absoluut is en anderen hebben voorwaarden gesteld. Hoe dan ook, het valt onder een kwestie van meningsverschil binnen authentieke geleerde traditie. En meningsverschillen worden gerespecteerd wanneer zij voortkomen uit bevoegde geleerden.
Moge Allah u zegenen en Allah weet het Beste.
Beantwoord door Shaykh Yusuf Weltch
Gecontroleerd en goedgekeurd door Shaykh Faraz Rabbani
Vertaling van een Q&A van SeekersGuidance